ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ «ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΗ» ΤΗΣ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΜΠΟΓΡΗ
Γράφει η Κατερίνα Ν. Θεοφίλη
(πρόλογος στο βιβλίο ''αυτοδύναμη'' της Δ. Μπόγρη)
Ο πανικός ενός εξανδραποδισμένου κόσμου διέρχεται από την ποιητική συνείδηση της Δέσποινας Μπόγρη και δίνει, απόστακτα, το αποτέλεσμα της ‘‘ ιερά ιερόδουλης’’ ποίησης.
Σε πρότυπα ποιητικά σχήματα σκιαγραφόνται γενεσιουργές αλήθειες και καταλυτικές πραγματικότητες.
Ο τίτλος «αυτοδύναμη» που λειτουργεί ως στέγαστρο όλων των ποιημάτων είναι καθοριστικός της θεματικής και λογοπλαστικής αξίας του συνολικού ποιητικού έργου.
Σ’ ότι αφορά στον χειρισμό των θεμάτων της, η Δέσποινα Μπόγρη, διασπά τις έννοιες διεισδύοντας σ’ αυτές, και τις τοποθετεί με έναν ήχο εξαίρετα παραπλανητικό, ώστε να μην γίνεται ο θρήνος δυνατότερος της αντοχής, κι η αντοχή να μην γίνεται δυνατότερη της αλήθειας. Κερδίζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο οι νοηματικές ισορροπίες κι ο λόγος επεκείνεται όχι μόνον συνειδησιακά, αλλά και εικαστικά και μουσικά.
Διαβάζουμε στο ποίημα "ευθύνη'':
"Εκμέκ καταϊφι στην πλατεία Κυψέλης και το σιρόπι κόμβος δακρύων.
Τι μεταμφίεση κουβαλάει ετούτη η νύχτα μεσ' το καταχείμωνο!
Δυο νέα παιδιά εισβάλλουν
και οι απειλητικές ελπίδες τους, το πολικό ψύχος αντικαθιστούν.
Τα κέρματα γλίστρησαν και ο ήχος μάς αποπήρε.
Ετούτη η νύχτα, νάζια μου κάνει.
Να μας ξεγελάσει θέλει. Να'σαι προσεκτικός.
Δυο νέα παιδιά μας κοιτάζουν.
Καιρός ν'αλλάξουν τα πράγματα -έλεγαν... 'Ελεγαν...''
Στην ‘‘αυτοδύναμη’’ γραφή της Δέσποινας Μπόγρη προσωποποιούνται όλα τα στοιχεία του σύμπαντος κόσμου και διεξάγεται μαζί τους μια εκ βάθους συνομιλία. Μια ποίηση ‘‘κολλάζ’’ εννοιών, τοπίων, χρωμάτων, αρωμάτων, συνθηκών και όντων. Όλα σε ‘‘αυτοδύναμη’’ μάχιμη διάταξη απέναντι στο ειρωνικό ‘‘διηνεκές’’.Ο λόγος της Δέσποινας Μπόγρη δεν ξοδεύεται σε βαρύηχες επαναστατικές προτροπές, αλλά και ούτε αποστασιοποιείται απ’ τα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα· προσπαθεί να ενώσει την ‘‘παρουσία’’ με την ‘‘απουσία’’ και να ενεργοποιήσει εσωτερικά το ανθρώπινο στοιχείο, αποκαλύπτοντας τις πτυχές του εκείνες που το συνδέουν με το σύνολο των πλανητικών ιχνοστοιχείων. Διαβάζουμε την υπονοούμενο συμπαντικό συντελεστή ''μετρονόμο'':
"Στους τρωγλοδύτες βασίστηκα
να μάθω την Τέχνη.
Χώμα αναπνέω,
βαθιά η μυρωδιά της γης, οικεία μου φαίνεται.
Σκάβουμε.
Ακούγεται σαν τιμωρία.
Δεν μπορείτε να ερμηνεύσετε την ταχύτητά μας.
Σκάβουμε.
Κρατώ ένα χάρτη από περάσματα.
Σκάβουμε.
Τις εκατόμβες της Οικουμένης να ενώσουμε".
Η Δέσποινα Μπόγρη ανοίγεται στον λόγο της και δεν περιορίζεται στις βιωμένες της μνήμες τις οποίες όμως χρησιμοποιεί ως προθάλαμο για να εισχωρήσει ποιητικά στον κεντρικό χώρο του κόσμου. Η συμπεριφορά της στην ποίηση δεν διαφοροποιείται απ’ αυτήν που την χαρακτηρίζει στην καθημερινότητά της· αγωνίστρια η ίδια, ιδεολόγος, αντιπάλεψε συμφέροντα και έθεσε εαυτόν υπέρ αδυνάτων ως ένας ουμανιστής ουτοπιστής ή απλώς ως αυτοδύναμος ποιητικός ‘‘ δρομογράφος’’.
